تاریخ انتشار : شنبه ۱۱ خرداد ۱۳۹۸ - ۸:۱۶

در گفت و گو با سعید زحمت کشان منتقد و محقق در حوزه بافت های تاریخی مطرح شد :

اهمیت و ضرورت بازآفرینی شهری در بافت های تاریخی

بافت تاریخی شهرها محل سکونت و معیشت هزاران نفر محسوب می شود و جزئی از سرمایه ملی و فرهنگی کشور هستند که نه تنها به لحاظ خاطرات جمعی بلکه در هویت بخشی به شهرهای ما ارزشمند هستند

سعید زحمت کشان ، فعال  در حوزه بافت های تاریخی معتقد است : با مطالعات معماری و شهرسازی ایران به این رهیافت خواهیم رسید که بافت های شهری و تمامی لایه های آن به نوبه خود از ارزش و اهمیت ویژه ای برخوردار هستند به این علت که در مختصات جغرافیایی مختلف در این بافت ها انسان هایی در مسکن ، مکان و فضاهایی به طور شبانه روزی زندگی و از آن استفاده می کنند . اما در بین بافت های شهری، بافت تاریخی بعنوان شناسنامه و هویت هر شهر و کشور از اهمیت خاصی برخوردار است که تاریخ و پیشینه فرهنگی هر قوم یا کشور، در مجموعه ای از بافت های تاریخی قابل رویت بوده، و در صورت عدم توجه و نداشتن رویکرد و اقدام مناسب در برخورد با آن ها صدمات جبران ناپذیری بر ساختار هویت شهری آن جامعه خواهد زد ، چراکه بافت های تاریخی به عنوان یک موجود زنده و یک گنجینه ای ارزشمند نقش بسزایی در معرفی هویت بومی آن شهر ایفاء می کنند. اهمیت باز زنده سازی و احیاء این بافت ها یک موضوع همگانی تلقی می شود که امروزه اهمیت و ضرورت بازآفرینی یا باز تولید شهری و روش برخورد مناسب مالکان ، متخصصان و مدیران شهری مورد توجه است .

به گزارش پایگاه خبری اول فارس ،زحمت کشان  با اذعان به اینکه توسعه یا رشد نیازمند یک بازتعریف است ، افزود : توسعه بی رویه شهرها توان دولت ، شهرداری ها و سایرین را در گسترش زیرساخت ها به صورت اساسی تحت الشعاع قرار داده است و این جریان باعث کم توجهی به بافت های تاریخی کلیه شهرهای ایران از جمله تهران ، مشهد ، شیراز و اصفهان شده است . این رشد پرشتاب شهرنشینی و افزایش جمعیت باعث گردید که مردم شناخت کمتری نسبت با ارزش های بافت تاریخی داشته باشند که البته توجهات اخیر به بافت های تاریخی هم صرفا به تک بناها معطوف شده که این معنی نوعی از احیاء بافت را بدون توجه به ارزش تاریخی و هویت بافت یکپارچه آن محدوده را نشان می دهد و مدیران شهری مدام در حال توسعه شهر آن هم به صورت فیزیکی بدون توجه به سایر جنبه های یک شهر و نیازمندی شهروندان و همچنین پیامد آن در گذر زمان می دهد که بازآفرینی شهری به نوعی نویدبخش توقف این ناهنجاری را است .

وی نیز در زمینه این که بافت تاریخی شهرها از درون می پاشد و بازآفرینی شهری یک راهکار و اصلاح همزمان از جنبه های مختلف برای نجات این بافت ها است خطاب به متولیان امر عنوان کرد :
بافت های تاریخی ، که نماد فرهنگ آن منطقه و ارزش ملی هر کشوری می باشد که احیای خردمندانه آن ها در سطح ملی ،می طلبد که این مهم با تهیه طرحی مدون و اساسی به صورت جامع ، نه موازی توسط یک نهاد و ارگان شهری مرتبط ، تهیه و پیگیری شود. متاسفانه چیزی که الان به صورت کلی شاهد آن هستیم عدم درک تخصصی شهرداری ها ، منفعل بودن متولیان میراث فرهنگی به دلیل جایگاه سازمانی ، توجه کم حمایت های حقوقی مراجع قضایی ، عدم تعریف درست از سرمایه گذاری بخش های خصوصی و نداشتن برنامه منسجم برای مشارکت مردمی ، دلیل استحاله و کاستی های مختلف است که این مهم سبب ساز این شده که بعضا به عمد یا ندانسته شرایط از درون پاشیدن بافت های تاریخی محیا و تقویت شود .

سعیدزحمت کشان  فعال  در حوزه بافت های تاریخی در زمینه نادیده گرفتن ارزش ها بدون داشتن برنامه ای جامع و مدون افزود :
در حال حاضر محدوده های بافت های تاریخی بعنوان یک تهدید جدی و مانع رشد و توسعه برای ناآگاهان این عرصه تلقی گردیده و راهکارهای مدون و موثر از عزم جدی با هماهنگی های لازم و همه جانبه در مسیر بازآفرینی این بافت ها به صورت چشمگیر از جانب مدیران و مسئولان شهری و داوطلبانه توسط ساکنین و مالکین مشاهده نمی شود. حفظ این میراث و تمدن کهن، فرهنگ، معماری و شهرسازی در گرو تداوم و استمرار حیات کالبدی و اجتماعی شهرها و بافت های تاریخی خواهد بود. رویکردهای طراحی مناسب در بافت های تاریخی و لزوم توجه به حساسیت و آسیب پذیری این بافت ها، در سایه مبانی و اصول معماری و شهرسازی ایرانی اسلامی، ضرورت طرح جامع بازآفرینی به عنوان نقش اصلی و کلیدی بافت های تاریخی را دوچندان می کند. حال سوال این جاست که رویکرد بازآفرینی بافت های تاریخی چه تاثیری در هویت بخشی به شهرها دارد و احیاء و باز زنده سازی بافت تاریخی تا چه میزان در ارتقای کیفی زندگی شهروندان و تولید ثروت نقش ایفاء خواهد کرد که با مطالعه و بررسی دقیق این موضوعات ما را متوجه بیش از پیش نقشی که این رویکرد و اقدام در انسجام ، وحدت و یکپارچگی بین بافت های شهری و در مقیاس جزء تر بافت های تاریخی خواهد داشت .

زحمت کشان از اهمیت و ضرورت بازآفرینی شهری در بافت های تاریخی اشاره و تبین کرد : هر شهروندی تعریفی از شهر و مفهوم آن در زندگی شهرنشینی خود دارد که با دیگران متفاوت است.پایداری شهری بر گسترش و حفظ روابط و ارزش ها بین شهروندان تاکید دارد.یعنی با در نظر گرفتن فرهنگ ، خاطرات و هویت معماری و شهرسازی آن را در زمینه های مختلفی اقتصادی ، کالبدی و زیست محیطی و فرهنگی اجتماعی و معنایی به روز می کند.هویت مجوعه ای از ویژگی ها است که باعث تشخیص محدوده ای از محدوده دیگر می شود و تنها در صورتی که تبلور کالبدی داشته باشد معنی دار است. به عنوان مثال یکی از مهم ترین ساختارها و مولفه های شهری که ما هر روز با آن سر و کار داریم ، فضا های شهری هستند که جهت تعامل اجتماعی و موضوعات مختلف از آن استفاده می کنیم . امروزه به سبب اغتشاشات مختلف بعضی از فضاهای شهری به طور مثال در بافت های تاریخی از نظر کالبدی و بصری که وجه ظاهری اینگونه فضاها به شمار می روند حال و روز خوبی ندارند که با توجه به اینکه در سیاست های کلان کشور در سطح ملی و همچنین شهر مختلف در سطح محلی موضوع "باز آفرینی شهری " مطرح و مصوب است مدیران ، برنامه ریزان ، طراحان و معماران این رویکرد را دنبال می کنند و به تعریف یا طراحی مجدد این فضاها اقدام می کنند . این گونه فضاها به دلیل موقعیت مکانی که دارند بسیار تاثیر گذار از لحاظ نوستالوژیک برای شهروندان و گردشگران هستند که حس تعلق به فضا و یک تصویر ذهنی مناسب را به وجود آید که این مهم به خودی خود باعث حفظ مکان نیز می شود.بازافرینی شهری تلاش برای اتصال و ارتقاء ابعاد کالبدی و عملکردی بافت و بناها ، مکان ها ، فضاها برای ایجاد سرزندگی است.

سعید زحمت کشان در پایان این گفتگو  بیان کرد : بافت تاریخی شهرها محل سکونت و معیشت هزاران نفر محسوب می شود و جزئی از سرمایه ملی و فرهنگی کشور هستند که نه تنها به لحاظ خاطرات جمعی بلکه در هویت بخشی به شهرهای ما ارزشمند هستند با این حال این بافت ها دارای مشکلاتی چون گسستگی بافت، آشفتگی در ساختار اجتماعی و آشفتگی در ساختار کالبدی و ....هستند که منجر به افول حیات شهری و سرزندگی آن ها شده است. با بررسی مولفه های موثر در ساختار شهری و کیفیت محیط و نیز با مطالعه و شناخت و همچنین بررسی نمونه موردی های مثبت مربوط به بازآفرینی فضاهی شهری که در بافت های تاریخی ایران انجام گرفته ، این تجربه های موفق قابل شناسایی و الگو برداری است و امکان به کارگیری از آن ها جهت ارتقاء کیفیت های محیطی از جنبه های مختلف نظیر : اقتصادی ، فرهنگی - اجتماعی ، کالبدی ، زیست محیطی و معنایی در بافت های تاریخی یا واجد ارزش شهری می باشد . توجه به رویکرد بازآفرینی شهری می تواند به ارتقاء مولفه های کیفی فضاهای شهری در بافت های تاریخی کمک نماید .

عکس: دانش غلامی

ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : ۰
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.