• 07 / تیر 1401 / 13:32
  • شناسه خبر : 88095

اخراج ادبیات از چهار راهش در شیراز و تبعید همسایه حافظ به غربت

رئیس بخش زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز معتقد است که ساختمان دانشکده ادبیات شیراز باید همچنان در چهارراه ادبیات و در جوار آرامگاه حافظ باقی بماند.

 از زمانی که زمزمه‌های جابجایی دانشکده ادبیات دانشگاه شیراز از چهار راه ادبیات شیراز به گوش رسیده، با واکنش‌های اهالی ادب و دانشگاه مواجه شده است.

دانشگاهیان بر این باورند که ساختمان دانشکده ادبیات باید در چهار راه ادبیات باقی بماند زیرا هویت فرهنگی این منطقه به مؤلفه‌های آن یعنی آرامگاه حافظ و دانشکده ادبیات گره خورده است.

کاووس حسن لی استاد زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات دانشگاه شیراز و مدیر مرکز حافظ شناسی ۳۱ خرداد امسال تاکید کرد که جدایی این ساختمان از دانشگاه شیراز کار سنجیده ای نیست و هویت فرهنگی این محدوده را دچار خدشه می‌کند

در این راستا محمدحسین کرمی رئیس بخش زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز  با اشاره به نکات حسن لی، بر ضرورت ماندگاری این بخش در چهار راه ادبیات تاکید کرد.

* دکتر کرمی لطفاً نظر خودتان را درباره جایگاه بخش زبان و ادبیات فارسی در کنار حافظیه بفرمائید.

در خصوص جایگاه بخش زبان و ادبیات فارسی در جوار حافظیه، پیش از هر چیز سخنان همکار و دوست عزیزم جناب آقای دکتر کاووس حسن‌لی را بطور کامل تأیید و بر آنها تأکید می‌کنم و این موضوع را با رویکرد دیگری باز می‌نمایم. در آن زمانی که دانشگاه شیراز این قسمت و در حقیقت پاره‌ای از وجود خویش را واگذار کرد، به خاطر آن بود که دولت در آن سال (۱۳۸۶) تصمیم بر تمرکززدایی گرفته بود و دانشگاه شیراز به عنوان همراهی_ البته بدون توجه به اینکه، این مجموعه شناسنامه، هویت و محل تولد دانشگاه شیراز است_ با شرایطی واگذار کرد.

کاری که در آن زمان مسؤولان دانشگاه شیراز انجام دادند و بخش مهمی که خود بیش از همه به آن احتیاج داشتند واگذار کردند، علاوه بر همراهی با دولت، با هدف تأمین نیازهای مالی دانشگاه بود. این کاردرست مانند این است که بزرگ خانواده برای تأمین مایحتاج خانواده خود یکی از اعضای بدن یا یکی دیگر از اندام‌هایی که خود به آن محتاج‌تر است به فروش برساند، و انتظار می‌رود با رفع نیاز این عضو به صاحب آن بازگردد.

از زمانی که من شنیدم دانشگاه این محل را واگذار کرده و در قبال آن استانداری پذیرفته است که در کمیسیون ماده ۵ و سایر مراحل به دانشگاه کمک کند که در بخش دیگری مجوز تجاری دریافت کند شگفت‌زده شدم، همیشه به خودم و همکارانم می‌گفتم اگر دانشگاه نیاز به کمک دارد مگر استانداری محترم به‌عنوان نماینده اصلی دولت نباید به هر نحو ممکن و بدون درخواست هیچ مابه ازائی این کار را انجام دهد؟ پس چگونه استانداری محترم فارس در آن زمان چنین درخواستی داشته است؟

فرض کنیم در آن زمان دانشگاه برای رفع نیاز استانداری محترم این بخش را واگذار کرده است، اکنون که نیازهای آنها برطرف شده است، چه کسانی جز صاحبان اصلی آن (بخش زبان و ادبیات فارسی) سزاواری در اختیار گرفتن مجدد آن را دارند.

حتی پا را از این فراتر بگذاریم، فرض کنیم که این محل، زادگاه دانشگاه شیراز و نشان هویت دانشگاه نیست و از آغاز متعلق به استانداری یا هر سازمان دیگری بوده است و ابتداء به ساکن می‌خواهد این ساختمان را به افراد یا ارگانی واگذار نماید، کدام سازمان یا چه کسانی لایق‌تر از استادان و دانشجویان بخش زبان و ادبیات فارسی هستند؟

یادآوری کنم که بخش زبان و ادبیات فارسی، یکی از مهم‌ترین گروه‌های زبان و ادبیات فارسی کشور است، که ۴ گرایش دکتری، ۴ گرایش ارشد و یک رشته زبان و ادبیات فارسی در دوره‌ی کارشناسی دارد. هم‌اکنون بخش زبان و ادبیات فارسی ۱۹ نفر عضو هیأت علمی دارد که ۱۰ نفر آن استاد تمام هستند. حدود ۱۲۰ دانشجوی کارشناسی، ۱۲۰ دانشجوی ارشد و ۱۰۰ دانشجوی دکتری دارد و دهها نفر از استادان دانشگاه شیراز، کرمان، تربیت مدرس، یاسوج، هرمزگان، رفسنجان، ارومیه، کازرون و… از فرهیختگان همین بخش هستند و تاکنون در مقاطع مختلف چند هزار تن فارغ‌التحصیل داشته است.

درباره بخش زبان و ادبیات فارسی دانشگاه و جایگاه علمی این بخش توضیح می‌دهید؟

این بخش هم‌اکنون چندین مرکز پژوهشی فعال و کم نظیر دارد از قبیل قطب علمی پژوهش‌های ادبیات عامه، مرکز پژوهش‌های زبان و ادبیات فارسی، مرکز پژوهش‌های ادبیات کودک، مرکز پژوهش‌های ایران‌شناسی شاخه دانشگاه شیراز، دو مجله‌ی معتبر علمی- پژوهشی و یک مجله‌ی دیگر در انتظار دریافت درجه علمی پژوهشی است و غیر اینها که هر کدام در جایی و گوشه‌ای به‌سر می‌برند. و با بازگشت این مجموعه انواع فعالیت‌های پژوهشی عمومی می‌تواند با مدیریت این بخش برگزار شود و کارگاه‌های علمی مختلف برگزار گردد.

بطور کوتاه عرض کنم که هم‌اکنون کل دانشکده ادبیات و علوم انسانی حتی یک متر ساختمان که متعلق به خودش باشد ندارد و در بخشی از خوابگاه‌های دانشگاه مستقر است و با بازگشت این قسمت هر کدام از بخش‌ها که داوطلب باشند می‌توانند به جای پیشین خود بازگردند.

انتظارتان از استانداری چیست؟

خوشبختانه هم‌اکنون که شخصی دانشمند، دانشگاهی، دانا و شایسته استاندار فارس شده است، انتظار داریم این پاره و عضو ناگزیر را به پیکر دانشگاه شیراز بازگردانند و برای رفع نیازهای ضروری دانشگاه شیراز هر کمکی که لازم است بدون هیچ چشم‌داشتی مبذول کنند.


زمزمه‌های جدایی دانشکده ادبیات از حافظیه

 زمزمه های جابجایی دانشکده زبان و ادبیات فارس در جوار حافظیه دوباره شنیده می شود و اهالی فرهنگ و ادب را نسبت به مخدوش شدن هویت فرهنگی محدوده حافظیه نگران کرده است.

هفت سال پیش درست در همین روزهای خرداد بود که اساتید دانشگاه در باره حضور ادارات دیگر در ساختمان دانشکده ادبیات دانشگاه شیراز و طرح جابه‌جایی دانشکده از محل کنونی در خبرگزاری‌ها منتشر شد و واکنش استاندار وقت فارس را در پی داشت که تصمیم مدیران قبلی را در همین مورد غیرکارشناسی خواند و قول داد هرچه زودتر کارمندان استانداری این ساختمان را تخلیه کنند و به دانشگاه شیراز برگردانند.

اما در حال حاضر هنوز بخش‌هایی از ساختمان دانشکده در اختیار اساتید و دانشجویان نیست و در عین حال زمزمه‌های جابجایی دانشکده ادبیات در جوار آرامگاه حافظ دوباره به صورت جدی تر شنیده می‌شود. این در حالی است که طی دهه‌های مختلف وجود حافظیه و همچنین دانشکده ادبیات در همسایگی یکدیگر، به این منطقه هویت فرهنگی خاصی بخشیده به گونه‌ای که محور منتهی به این دو بنا نیز به نام چهار راه ادبیات نام گذاری شده است.

تناسب دانشکده ادبیات و حافظیه برای شیرازی‌ها و اهالی فرهنگ و ادب همیشه خوشایند بوده و حسن همجواری این دوبنا، هویت فرهنگی منطقه را رقم زده است. هویتی که با جابجایی دانشکده ادبیات دچار خدشه می‌شود.

در این رهگذر کاووس حسن لی استاد زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات دانشگاه شیراز و مدیر مرکز حافظ شناسی در گفتگو با مهر به تشریح آخرین وضعیت ساختمان خاطره انگیز دانشکده ادبیات پرداخت.

*پیش از این‌که به سرگذشت ساختمان دانشکده بپردازیم می‌خواستم از شما در باره‌ی بخش زبان و ادبیات فارسی و فعالیت‌های آن بپرسم.

از سال ۱۳۳۳ که دانشکده ادبیات دانشگاه شیراز بنیان‌گذاری شد تا کنون نزدیک به هفتاد سال گذشته و در این هفت دهه دانشکده ادبیات خدمات ارزنده‌ای را ارائه داده و کارشناسان و استادان نام‌آوری را پرورده است.

امروز بخش زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز خیلی گسترده‌تر شده و قابل مقایسه با دهه‌های قبل نیست. در این بخش افزون بر برنامه‌های آموزشی، فعالیت‌های گوناگون دیگر هم صورت می‌گیرد که از جمله آن‌ها می‌توانم به چند مورد اشاره کنم. انتشار دو مجله‌ی علمی‌پژوهشی «شعرپژوهی» و «مطالعات ادبیات کودک»، فعال بودن چهار مرکز علمی شامل «مرکز پژوهش‌های زبان و ادبیات فارسی» و «مرکز مطالعات ادبیات کودک» و «انجمن ترویج زبان و ادبیات فارسی – شعبه‌ی فارس» و قطب علمی «شعرپژوهی فرهنگ عامه». علاوه بر این، هم‌اکنون در این بخش چهار گرایش دکتری و سه گرایش کارشناسی ارشد و نیز دوره‌ی کارشناسی زبان و ادبیات فارسی فعال است.

مجموع این فعالیت‌های موفق. بخش زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز را در میان دانشگاه‌های کشور شاخص و ممتاز کرده است. برگزاری نشست‌های علمی مستمر و تشکیل دوره‌های گوناگون، نشان از پویایی و سرزندگی این بخش دارد. اما اگر راستش را بخواهید ظرفیت‌های این بخش بسیار بیشتر از این‌هاست. دانشکده ادبیات و بخش زبان و ادبیات فارسی ده‌ها برابر بیش از این هم می‌تواند نقش‌آفرینی کند که متأسفانه کمبود فضا دست و پای همکاران و دانشجویان ما را برای تحقق این اهداف بسته است.

*یعنی می‌فرمایید شما الان در همین مکان که مستقرید، برای فعالیت‌ها مشکل کمبود فضا دارید؟
بله. به شدت در تنگنا هستیم. در این ساختمان باید همواره دوره‌های گوناگون مانند «سعدی‌شناسی»، «حافظ‌شناسی»، «مولوی‌شناسی» «فردوسی‌شناسی» و ده‌ها دوره‌ی دیگر و سمینارها، کارگاه‌ها و کلاس‌های ادبی و فرهنگی برقرار باشد و تبدیل شود به مرکزی پررفت و آمد که مردم را با ادبیات گران‌قدرشان آشنا کند و پیوند بدهد.

برای ارتقای سطح کیفی همه این فعالیت‌ها و نیز برنامه‌های پیش‌بینی شده برای آینده، نیاز به مکان مناسب است و چه مکانی مناسب‌تر از ساختمان دانشکده ادبیات که متعلق به خود ماست. به همین دلیل است که ما سال‌هاست همواره تاکید کرده‌ایم نباید خانه خود ما از سوی دیگران اشغال بشود و همکاران محترم و دانشجویان عزیز ما برای فعالیت‌هایشان دچار تنگنا و کمبود باشند.

استادان زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز با وجود تنگناهای آزاردهنده، در نیم قرن اخیر، آثار بسیار درخشانی را پدید آورده‌اند و پژوهشگران و مدرسانی نامدار و شاخص در دامن این دانشکده پرورده شده‌اند. بسیاری از آن‌ها هم‌اکنون هم در جای‌جای این کشور و در برخی کشورهای دیگر، منشأ آثار گوناگون فرهنگی و ادبی هستند. این استادان علاوه بر تربیت نیروی متخصص، صدها کتاب و مقاله نوشته‌اند و به جامعه عرضه کرده‌اند تا در ارتقای سطح فرهنگی و ادبی کشور سهمی بسزا و مؤثر داشته باشند.

*حال برگردیم به موضوع ساختمان دانشکده ادبیات و موضوع جابه‌جایی آنکه سال‌هاست اعتراض و انتقاد شما را برانگیخته است. سرگذشت این ساختمان به کجا انجامیده است و الان در چه موقعیتی است؟
این قصه سر دراز دارد. خبر دارید که چند سال پیش، متأسفانه در یک تصمیم‌گیری غلط، بدون مشورت با ما که صاحبان اصلی این دانشکده‌ایم، ناگهان ساختمان کلاس‌های ادبیات از سوی سازمان میراث فرهنگی اشغال شد. مدیران دانشگاه شیراز هم آنقدر گرفتار تنگنای مالی بودند، که ارزش معنوی این مکان ویژه را نادیده گرفتند و آن را به بهای هیچ، (واقعاً هیچ) واگذار کردند. ولی ما زیر بار این تصمیم نادرست نرفتیم و مقاومت کردیم تا بالاخره باور کردند که این ساختمان باید به صاحب اصلی آن یعنی دانشگاه شیراز برگردد. متأسفانه به دلیل همین تصمیم غلط و بی توجهی مدیران، امروز محل بخش زبان و ادبیات فارسی به شکل بسیار نامناسب و دور از شأن استادان و دانشجویان ادبیات درآمده که اگر تصاویری از آن منتشر شود نمی‌دانم موجب شرمساری چه کسی نخواهد شد.

مدیران شهر شیراز باید بدانند که صاحبان اصلی این شهر فرهنگورانند. شیرازِ عزیز شهر فرهنگ و ادب است. شیرازِ سرفراز شهر ماست و ما در حفظ میراث‌های فرهنگی آن حساسیت ویژه داریم و از درخواست‌های بحق خودمان هرگز کوتاه نخواهیم آمد.

مجدداً تاکید می‌کنم که بنای دانشکده ادبیات در جوار حافظیه به پشتوانه یک فهم فرهنگی ساخته شده و فعالیت درخشان استادان ارجمند ادبیات در بیش از نیم قرن گذشته در این محل، باعث شده این محل دارای یک هویت روشن تاریخی – فرهنگی باشد. نادیده گرفتن این واقعیت، یعنی خط زدن بخشی از تاریخ این شهر و این یک اشتباه فاحش فرهنگی و تاریخی است. بیش از ۵۰ سال است که چهارراه ادبیات، چهارراه ادبیات است و نه هیچ نام دیگر. کسانی که برای نخستین بار ساختمان دانشکده ادبیات را در کنار حافظیه در نظر گرفتند، متوجه بوده‌اند که بهترین مکانِ ممکن برای دانشکده ادبیات همین هم‌جواری با حافظیه است.

همجواری بخش زبان و ادبیات فارسی با حافظیه باعث شده پیوند دوسویه میان این دو مکان برقرار باشد. بسیاری از نویسندگان، پژوهشگران ادبی و حافظ شناسان که به حافظیه می آیند امکان حضور در گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز را دارند و از سوی دیگر بسیاری از کسانی که به دلایل گوناگون گذرشان به بخش زبان و ادبیات فارسی می‌افتد، به سادگی می‌توانند حافظ را هم زیارت کنند. من خودم ده‌ها خاطره از همین پیوند دوسویه و حسن هم‌جواری دارم که الان فرصتی برای بازگفت آن‌ها نیست.

امروز هم شما در هر جای شهر شیراز باشید، آدرس ادبیات با همین یک واژه «ادبیات» برای همه شناخته شده است. این واقعیت اجتماعی در ذهن و ضمیر این شهر و مردم آن به ثبت رسیده است. یعنی بیش از نیم قرن است که این مکان با این نام یک هویت فرهنگی ویژه یافته و هزاران هزار خاطره در ذهن و ضمیر مردم ساخته است. هرگز و در هیچ شرایطی نباید این هویت مسلم فرهنگی خدشه‌دار شود. این حق مردم فرهنگ‌ور شیراز است که اجازه ندهند کسی با تصمیم‌گیری نابخردانه، این هویت فرهنگی را در خاطره‌ی جمعی کمرنگ کند. ساختمان همجوار حافظیه همواره باید به نام ادبیات بماند و هر فعالیت غیر مرتبط با آن باید تعطیل بشود.
یکی از درس‌هایی که من از سال‌های دور در دانشکده ادبیات داشته‌ام درس حافظ است. بارها به دانشجویان کلاس حافظ گفته‌ام الان اگر شما سکوت کنید صدای پرندگانی را که بر درخت‌های حافظیه آواز می‌خوانند می‌شنوید و صدای شما هم می‌تواند به سروهای سربلند حافظیه برسد. یعنی ملکوت منتشر شده در فضای حافظیه در این طرف دیوار هم احساس می‌شود. آیا به نظر شما این حسن همجواری مثال‌زدنی نیست؟ و آیا هیچ آدم عاقلی پیدا می‎‌شود که در ضرورت تداوم همجواری ادبیات و حافظیه تردیدی داشته باشد؟ و آیا برای همسایگی با حافظیه، سزاورارتر از ادبیات و بخش زبان و ادبیات فارسی هست؟ حتی اگر گذشتگان ما چنین اقدامی نکرده بودند و دانشکده ادبیات را کنار حافظیه نساخته بودند، امروز ما باید به هر قیمتی که بود، به ایجاد چنین بنایی در چنین مکانی اقدام می‌کردیم؛ جای بسی شگفتی‌ست که این ضرورت روشن را باید ما هر بار برای مدیران این شهر توضیح بدهیم و یادآوری بکنیم.

پیش از این هم گفته ام حافظیه برای دانشجویان ما حکم یک آزمایشگاه را دارد و بخش زبان و ادبیات فارسی هم برای حافظیه در حکم یک مرجع معتبر علمی است. بعضی از گردشگران داخلی یا خارجی که در شعر حافظ مطالعه دارند و به مباحث حافظ‌شناسی علاقه مندند، وقتی به حافظیه می آیند به سادگی می‌توانند با استادان ادبیات و حافظ شناسان متخصص در بخش زبان و ادبیات فارسی ارتباط بگیرند و به گفتگو بپردازند و از دانش این استادان بهره مند شوند.

البته زمزمه‌ی جابه‌جایی بخش زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز پیشینه‌ای درازتر از این دارد. دست‌کم بیش از بیست سال است که ما با این کج‌اندیشی روبه‌روییم. و در تمام این سال‌ها به روشنی و آشکارا گفته‌ایم تا هستیم اجازه نخواهیم داد بخش زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز از کنار حافظیه به جایی دیگر منتقل شود و این ساختمان حق طبیعی دانشکده ادبیات است.

اینک نیز به روشنی تکرار می‌کنیم که برای فعالیت‌های گسترده‌ای که بخش زبان و ادبیات فارسی دارد باید همه این ساختمان در اختیار همکاران فعال ما در این بخش باشد تا بتوانند با برنامه‌ریزی‌های مؤثر، زمینه‌های ارتباط گسترده‌تر مردم را با بزرگان ادبی و میراث‌های فرهنگی خودشان برقرار کنند.

*سخن پایانی هم دارید؟

سخن پایانی من این است که اگر به هر دلیلی (درست یا نادرست) تصمیم‌گیران امروزی بخواهند مکانی از دانشگاه شیراز را به جایی دیگر واگذار کنند، به‌هیچ‌روی سراغ ساختمانی که دیوار به دیوار حافظیه است، نیایند.

 


این مطلب را حتما بخوانید:

فال حافظ روزانه ۹ تیر ۱۴۰۱ با تفسیر دقیق


بیشتر بخوانید:

ثبت نام دختران شیرازی در هنرستان موسیقی منعی ندارد
اعتراض برخی اولیا دانش‌آموزان به حذف رشته موسیقی برای دختران در شیراز
تعویض پلاک خودروها در شیراز تمام اینترنتی شد+نشانی سامانه

ثبت دیدگاه

  • باهر

    تاریخ : ۷ - تیر - ۱۴۰۱

    دانشکده ادبیات بایستی تبدیل به دانشگاه ادبیات زبان فارسی شود و موقعیت فعلی آن بسیار مناسب هست چون به تمام مراکز فرهنگی و گردشگری و تاریخی ونیز طبیعی شیراز نزدیک و همسایه هست نظر حافظیه و سعدیه و باغ گلشن و باباکوهی و دروازه قرآن و علی ابن حمزه و بازار وکیل و حمام وکیل و ارگ کریمخانی و مسجد وکیل و مسجد و مدرسه خان و باغ ارم و احمدابن موسی و سایر مراکز تاریخی و مذهبی.
    واقعا مایه تأسف و کج سلیقگی هست که این مرکز حیاتی برای زبان فارسی از این موقعیت عالی فرهنگی و گردشگری جابجا شود.
    بقول شاعر
    ای گل فروش، گل چه فروشی بجای سیم
    واز گل عزیزتر چه ستانی به سیم گل


  • ناشناس

    تاریخ : ۹ - تیر - ۱۴۰۱

    درود برشما فرهنگ دوستان


  • ناشناس

    تاریخ : ۹ - تیر - ۱۴۰۱

    درود برشما فرهنگ دوستان چهارراه ادبیات یعنی مرکز فرهنگ وادب


  • عمادی

    تاریخ : ۱۰ - تیر - ۱۴۰۱

    درود بر پرفسور کرمی فرهیخته، سخنان شما بسیار ارزشمند است. ان شاءالله مسئولان شنونده ی خوبی باشند.


  • عمادی

    تاریخ : ۱۰ - تیر - ۱۴۰۱

    درود، سخنان استادان دانشکده ی ادبیات شیراز صحیح و ارزشمند است. ان شاءالله مسئولان گوش، شنوایی داشته باشند.


  • ناشناس

    تاریخ : ۱۱ - تیر - ۱۴۰۱

    کدام مدیر نادانی بوده که چنین تصمیم نابخردانه ای گرفته است؟!!!


  • ناشناس

    تاریخ : ۱۱ - تیر - ۱۴۰۱

    این دانشکده ده سال پیش بخاطر مشکلات مالی توسط ریاست وقت دانشگاه شیراز جناب آقای دکتر … با توافق واگذار شد.چطور بعد از یک دهه دوستان تازه به این موضوع پرداخته اند؟ دانشگاه مکلف است به تعهد خود عمل کند و نیازی به هیاهو نیست


  • آگهی

    تاریخ : ۱۱ - تیر - ۱۴۰۱

    درود بر استاد بزرگ و فرهیخته دکتر کرمی بزرگوار و اساتید بی بدیل دانشکده ی ادبیات …این نه تنها کج اندیشی بلکه بغض وکینه نسبت به ادبیات است اگر دانشکده ی ادبیات را از کنار حافظیه جدا کنند…دوستان فرهیخته نباید اجازه ی چنین کاری بدهند