• 17 / دی 1401 / 7:45
  • شناسه خبر : 101292

بخوانید|یکی از اشعار حماسی شاهنامه فردوسی در وصف کیومرث

در شاهنامه فردوسی دربارهٔ کیومرث این‌گونه آمده که پادشاهی گیومرت “کیومرث” از روز نوروز که جهان پر از فرّ و آیین و آب است آغاز می‌گردد. دشت و دمن پر از سبزه و گیاه، آفتاب گرمابخش و درخشان، چنین روزی است که کیومرث تاج شاهی به‌سر برنهاد…
چهرهٔ فردوسی اثر نادر لنجانی

حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی (زادهٔ ۳۲۹ ه‍.ق، ۳۱۹ ه‍.خ – درگذشتهٔ پیش از ۴۱۱ ه‍.ق، ۳۹۷ ه‍.خ در توس خراسان)، سخن‌سرای نامی ایران و سرایندهٔ شاهنامه حماسهٔ ملی ایرانیان. او را بزرگ‌ترین سرایندهٔ پارسی‌گو دانسته‌اند. نام و آوازه فردوسی در همه جای جهان شناخته و ستوده شده است. شاهنامهٔ فردوسی به بسیاری از زبان‌های زنده جهان برگردانده شده است. در ایران روز ۲۵ اردیبهشت به نام روز بزرگداشت فردوسی نامگذاری شده است.

 

 در گزارش امروز یکی از اشعار حماسی شاهنامه فردوسی را می خوانید که در وصف کیومرث است:
سخن‌گوی دهقان چه گوید نخست

که نام بزرگی به گیتی که جست

💖

که بود آن که دیهیم بر سر نهاد

ندارد کس آن روزگاران به یاد

💖

مگر کز پدر یاد دارد پسر

بگوید تو را یک به یک در به در

💖

که نام بزرگی که آورد پیش

که را بود از آن برتران پایه بیش

💖

پژوهندهٔ نامهٔ باستان

که از پهلوانان زند داستان

💖

چنین گفت کآیین تخت و کلاه

کیومرث آورد و او بود شاه

💖

چو آمد به برج حَمَل آفتاب

جهان گشت با فرَ و آیین و آب

💖

بتابید از آن سان ز برج بره

که گیتی جوان گشت از آن یک‌سره

💖

کیومرث شد بر جهان کدخدای

نخستین به کوه اندرون ساخت جای

💖

سر بخت و تختش بر آمد به کوه

پلنگینه پوشید خود با گروه

💖

از او اندر آمد همی پرورش

که پوشیدنی نو بُد و نو خورش

💖

به گیتی درون سال سی شاه بود

به خوبی چو خورشید بر گاه بود

💖

همی تافت زو فرّ شاهنشهی

چو ماه دو هفته ز سرو سهی

💖

دد و دام و هر جانور کش بدید

ز گیتی به نزدیک او آرمید

💖

دوتا می‌شدندی بر تخت او

از آن بر شده فرّه و بخت او

💖

به رسم نماز آمدندیش پیش

و ز او برگرفتند آیین خویش

💖

پسر بد مر او را یکی خوب‌روی

هنرمند و همچون پدر نامجوی

💖

سیامک بُدش نام و فرخنده بود

کیومرث را دل بدو زنده بود

💖

به جانش بر از مهر گریان بدی

ز بیم جداییش بریان بدی

💖

بر آمد بر این کار یک روزگار

فروزنده شد دولت شهریار

💖

به گیتی نبودش کسی دشمنا

مگر بدکنش ریمن آهرمنا

💖

به رشک اندر آهرمن بدسگال

همی رای زد تا ببالید بال

💖

یکی بچه بودش چو گرگ سترگ

دلاور شده با سپاه بزرگ

💖

جهان شد بر آن دیو بچّه سیاه

ز بخت سیامک و زان پایگاه

💖

سپه کرد و نزدیک او راه جست

همی تخت و دیهیم کی شاه جست

💖

همی گفت با هر کسی رای خویش

جهان کرد یک‌سر پر آوای خویش

💖

کیومرث زین خود کی آگاه بود

که تخت مهی را جز او شاه بود

💖

یکایک بیامد خجسته سروش

به سان پری پلنگینه پوش

💖

بگفتش ورا زین سخن در به در

که دشمن چه سازد همی با پدر

💖

سخن چون به گوش سیامک رسید

ز کردار بدخواه دیو پلید

💖

دل شاه بچّه بر آمد به جوش

سپاه انجمن کرد و بگشاد گوش

💖

بپوشید تن را به چرم پلنگ

که جوشن نبود و نه آیین جنگ

💖

پذیره شدش دیو را جنگجوی

سپه را چو روی اندر آمد به روی

💖

سیامک بیامد برهنه تنا

بر آویخت با پور آهرمنا

💖

بزد چنگ وارونه دیو سیاه

دوتا اندر آورد بالای شاه

💖

فکند آن تن شاهزاده به خاک

به چنگال کردش کمرگاه چاک

💖

سیامک به دست خروزان دیو

تبه گشت و ماند انجمن بی‌خدیو

💖

چو آگه شد از مرگ فرزند شاه

ز تیمار گیتی بر او شد سیاه

💖

فرود آمد از تخت ویله کنان

زنان بر سر و موی و رخ را کَنان

💖

دو رخساره پر خون و دل سوگوار

دو دیده پر از نم چو ابر بهار

💖

خروشی بر آمد ز لشکر به زار

کشیدند صف بر در شهریار

💖

همه جامه‌ها کرده پیروزه رنگ

دو چشم ابر خونین و رخ بادرنگ

💖

دد و مرغ و نخچیر گشته گروه

برفتند ویله کنان سوی کوه

💖

برفتند با سوگواری و درد

ز درگاه کی شاه برخاست گرد

💖

نشستند سالی چنین سوگوار

پیام آمد از داور کردگار

💖

درود آوریدش خجسته سروش

کز این بیش مخروش و باز آر هوش

💖

سپه ساز و برکش به فرمان من

بر آور یکی گرد از آن انجمن

💖

از آن بد کنش دیو روی زمین

بپرداز و پردخته کن دل ز کین

💖

کی نامور سر سوی آسمان

بر آورد و بدخواست بر بدگمان

💖

بر آن برترین نام یزدانش را

بخواند و بپالود مژگانش را

💖

و زان پس به کین سیامک شتافت

شب و روز آرام و خفتن نیافت

💖

کیومرث یا گیومرث در فارسی، گیومرت یا گیومرد در پهلوی، گَیومَرَتَن در اوستایی نام نخستین نمونهٔ انسان در جهانشناسی مزدیسنا و نخستین شاه ایران در شاهنامه است. گیومرث در زبان اوستایی از دو جز گَیو (به معنی زندگانی) و مَرَتَن “به معنی میرنده یا فناپذیر” تشکیل یافته‌است.

کیومرث یا گَیومرت نخستین پادشاه کشور یا ملّت ایران در شاهنامه است که سی‌سال حکمرانی نمود. حکیم طوس چنین بیان می‌کند که او در کمال و بزرگی دیهیم بر سر گذاشت ولی از دوران او آگاهی در دست نیست. زمان کیومرث مانند زمانی نیست که پسر از پدر یاد نماید یا احوالات و خاطرات پدر را بتواند مو بمو بازگو نماید، آنچه بود کیومرث ” گَیومرت” انسانی بود برتر از دیگران در اخلاق و مردمانگی.

شما هم نظرتان را بنویسید

بیشتر بخوانید:

در باره ” هوشنگ ” سر سلسلهٔ پیشدادیان در اساطیر ایران بیشتر بدانید+عکس
“پیروز ساسانی” و مدیریت بحرانِ قحطی و خشکسالی
فردوسی و شاهنامه اش ، نماد هویت ملی؛ پرچم جاوید راستی و دادگری

ثبت دیدگاه