شیراز - مدیر گروه مبارزه با بیماری‌های واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز از افزایش ۹۶ درصدی مراجعات برای دریافت خدمات پیشگیری از هاری در استان فارس خبر داد و گفت: این روند افزایشی، اهمیت مراجعه فوری پس از حیوان‌گزیدگی و توسعه خدمات شبانه‌روزی پیشگیری از هاری را دوچندان کرده است.

به گزارش اول فارس به نقل از روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز، افزایش مواجهه انسان با حیوانات بلاصاحب در سال‌های اخیر، کنترل بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوان، به‌ویژه هاری را به یکی از اولویت‌های مهم حوزه بهداشت تبدیل کرده است.

در همین راستا، آمادگی شبکه‌های بهداشت و درمان برای پاسخ‌گویی سریع به مراجعان و ارائه به‌موقع خدمات پیشگیری و درمان پس از مواجهه با هاری، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ برنامه‌ای که در فارس با توسعه زیرساخت‌ها و فعالیت شبانه‌روزی مراکز مرتبط، نقش مهمی در ارتقای دسترسی مردم به خدمات سلامت داشته است.

افزایش چشمگیر مراجعات برای خدمات پیشگیری از هاری در فارس
دکتر مهدی نجات مدیر گروه مبارزه با بیماری‌های واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به روند افزایشی مراجعه برای دریافت خدمات پیشگیری از هاری اظهار کرد: در سال ۱۴۰۰ بیش از ۱۶ هزار و ۶۰۰ نفر برای دریافت خدمات پیشگیری و واکسیناسیون هاری مراجعه کردند، در حالی که این رقم در سال ۱۴۰۴ به بیش از ۳۲ هزار و ۶۰۰ نفر رسید.

وی افزود: این آمار نشان می‌دهد میزان مراجعات برای دریافت خدمات پیشگیری از هاری در استان فارس طی این بازه زمانی حدود ۹۶ درصد افزایش داشته است.

فعالیت ۴۹ واحد شبانه‌روزی پیشگیری از هاری در فارس
مدیر گروه مبارزه با بیماری‌های واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز ادامه داد: در حال حاضر ۴۹ واحد مراقبت و پیشگیری از هاری و حیوان‌گزیدگی در ۳۲ شهرستان و دو منطقه بهداشتی تابعه دانشگاه علوم پزشکی شیراز، به‌صورت شبانه‌روزی در حال ارائه خدمات سلامت به مردم هستند.

چه زمانی باید واکسن هاری دریافت شود؟
دکتر نجات درباره موارد نیاز به دریافت خدمات پیشگیری از هاری گفت: هرگونه گازگرفتگی یا خراش ناشی از حیوانات پستاندار و همچنین تماس بزاق حیوان با پوست آسیب‌دیده یا مخاط چشم، دهان و بینی باید به‌سرعت بررسی شود تا بر اساس شیوه‌نامه‌های کشوری، اقدامات پیشگیری و درمان پس از مواجهه برای فرد آغاز شود.

وی افزود: برای برخی گروه‌های در معرض خطر، از جمله دامپزشکان، واکسیناسیون پیشگیرانه پیش از مواجهه نیز انجام می‌شود.

مراجعه فوری پس از حیوان‌گزیدگی ضروری است
وی با تأکید بر ضرورت مراجعه فوری پس از حیوان‌گزیدگی تصریح کرد: با توجه به کشنده بودن بیماری هاری و تمایل شدید ویروس به درگیر کردن سیستم عصبی مرکزی، فرد باید بلافاصله و در نخستین فرصت ممکن برای دریافت خدمات پیشگیری از هاری مراجعه کند و هیچ میزان تأخیری نباید بی‌خطر تلقی شود.

به گفته این مقام مسوول، اهمیت مراجعه سریع در مواردی که زخم در نواحی نزدیک به سر و گردن ایجاد شده باشد، بیشتر است. او همچنین تأکید کرد حتی اگر فرد با تأخیر مراجعه کرده باشد، نباید از مراجعه منصرف شود و لازم است در سریع‌ترین زمان ممکن به مرکز مربوطه مراجعه کند.

چرا پیشگیری از هاری اهمیت حیاتی دارد؟
مدیر گروه مبارزه با بیماری‌های واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به اهمیت حیاتی اقدامات پیشگیرانه گفت: ویروس هاری خاصیت عصب‌گرایی شدیدی دارد و در صورت ورود به پایانه‌های عصبی، می‌تواند به سمت مغز حرکت کند.

وی ادامه داد: شست‌وشوی فوری و صحیح زخم، دریافت کامل واکسن هاری و در موارد لازم تزریق سرم یا ایمونوگلوبولین ضد هاری می‌تواند از ورود و گسترش ویروس در دستگاه عصبی جلوگیری کند.

او خاطرنشان کرد: واکسن هاری در فهرست داروهای ضروری سازمان جهانی بهداشت قرار دارد و در همه گروه‌های سنی قابل استفاده است. بیماری هاری پس از آغاز علائم بالینی، تقریباً همیشه کشنده است، اما با مراجعه سریع و دریافت کامل و به‌موقع خدمات پیشگیری پس از مواجهه، می‌توان از بروز بیماری جلوگیری کرد.

تکمیل نوبت‌های واکسن هاری را جدی بگیرید
دکتر نجات با تأکید بر لزوم تکمیل درمان افزود: تعداد و زمان نوبت‌های واکسن بر اساس نوع مواجهه و سابقه قبلی واکسیناسیون تعیین می‌شود؛ بنابراین مراجعان باید همه نوبت‌های تعیین‌شده را در زمان مقرر دریافت کنند و از قطع یا تغییر خودسرانه برنامه واکسیناسیون بپرهیزند.

وی تصریح کرد: بهبود ظاهری زخم به معنای برطرف شدن خطر هاری نیست و تصمیم‌گیری درباره ادامه اقدامات باید بر اساس نظر کارشناسان واحد مراقبت و پیشگیری از هاری انجام شود.

مردم چه نکاتی را برای پیشگیری از هاری رعایت کنند؟
مدیر گروه مبارزه با بیماری‌های واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به توصیه‌های پیشگیرانه به شهروندان گفت: مردم باید از نزدیک شدن به حیوانات بلاصاحب، حتی اگر ظاهری آرام داشته باشند، خودداری کنند و به‌ویژه اجازه ندهند کودکان به این حیوانات نزدیک شده یا با آنها بازی کنند، زیرا رفتار حیوانات ممکن است غیرقابل پیش‌بینی باشد.

وی افزود: شهروندان هنگام غذا خوردن حیوانات به آنها نزدیک نشوند و غذای آنها را دستکاری نکنند.

او تأکید کرد: در صورت گازگرفتگی، خراش یا تماس بزاق حیوان با پوست آسیب‌دیده، صرف‌نظر از کوچک یا عمیق بودن زخم، محل تماس باید بلافاصله حداقل ۱۵ دقیقه با آب فراوان و صابون شسته شود و فرد در نخستین فرصت به واحد مراقبت و پیشگیری از هاری مراجعه کند.

چه کارهایی را روی زخم انجام ندهیم؟
دکتر نجات گفت: شست‌وشوی زخم اقدامی حیاتی است، اما جایگزین مراجعه به واحد مراقبت و پیشگیری از هاری نیست.

وی افزود: افراد باید از مالیدن موادی مانند گیاهان دارویی، مواد اسیدی یا قلیایی و سایر مواد سنتی و تحریک‌کننده روی زخم و همچنین بستن محکم یا دستکاری خودسرانه آن خودداری کنند.

او ادامه داد: در مرکز درمانی، علاوه بر بررسی نیاز به واکسن و ایمونوگلوبولین ضد هاری، وضعیت واکسیناسیون کزاز و نیاز احتمالی به سایر مراقبت‌های درمانی نیز ارزیابی می‌شود.

در چه مواردی باید به بیمارستان مراجعه فوری داشت؟
مدیر گروه مبارزه با بیماری‌های واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز اظهار کرد: در صورت وجود زخم‌های عمیق، متعدد یا زخم در نواحی حساس مانند سر، صورت، گردن و دستگاه تناسلی، فرد مجروح باید بلافاصله برای دریافت خدمات پزشکی به بیمارستان یا مرکز درمانی اعزام شود و هم‌زمان هماهنگی لازم با مرکز بهداشت شهرستان انجام گیرد.

کنترل هاری نیازمند همکاری بین‌بخشی است
وی کنترل هاری را نیازمند همکاری بین‌بخشی دانست و گفت: واکسیناسیون منظم سگ‌ها و گربه‌های خانگی، مدیریت اصولی جمعیت حیوانات بلاصاحب و همکاری دستگاه‌های مسوول در حوزه‌های بهداشت، دامپزشکی، شهرداری و مدیریت پسماند از ارکان اصلی پیشگیری پایدار از هاری به شمار می‌رود.

دکتر نجات در پایان، مدیریت صحیح زباله و جلوگیری از دسترسی حیوانات آزاد به منابع غذایی را از راهکارهای مؤثر در کنترل جمعیت سگ‌ها و گربه‌های بلاصاحب دانست و تأکید کرد: با رعایت اصول پیشگیرانه، شست‌وشوی فوری محل زخم، تکمیل روند درمان و مراجعه به‌موقع پس از حیوان‌گزیدگی، می‌توان از بروز بیماری هاری و مرگ ناشی از آن جلوگیری کرد.