به گزارش اول فارس، بیش از یک میلیارد نفر در جهان از محصولات دخانی استفاده می‌کنند و بسیاری از آن‌ها بارها برای ترک سیگار تلاش کرده‌اند. با این حال، پرسش اصلی این است که کدام روش‌ها واقعاً شانس موفقیت را افزایش می‌دهند و چگونه می‌توان به ترک دائمی رسید.

ترک سیگار یکی از مؤثرترین اقداماتی است که افراد می‌توانند برای بهبود سلامت خود انجام دهند. سازمان جهانی بهداشت، مصرف دخانیات را از مهم‌ترین عوامل قابل پیشگیری مرگ‌ومیر در جهان می‌داند؛ عاملی که سالانه جان بیش از هشت میلیون نفر را می‌گیرد.

با وجود این آمار، بسیاری از افراد می‌گویند ترک سیگار کار آسانی نیست و در مسیر ترک، چندین بار دچار لغزش می‌شوند. با این حال، یافته‌های علمی نشان می‌دهد روش‌های مبتنی بر شواهد می‌توانند احتمال موفقیت را به شکل چشمگیری افزایش دهند.

یکی از پرسش‌های رایج این است که آیا بهتر است سیگار به‌تدریج کم شود یا یکباره کنار گذاشته شود. بر اساس مطالعات، هر دو روش می‌توانند مؤثر باشند، اما بسیاری از متخصصان معتقدند تعیین یک روز مشخص برای ترک و کنار گذاشتن کامل سیگار، به‌ویژه در صورت همراهی با درمان مناسب، احتمال موفقیت بیشتری دارد. با این حال، مهم‌تر از نوع روش، پایبندی فرد به تصمیم خود است.

درمان جایگزین نیکوتین از شناخته‌شده‌ترین راه‌های کمک به ترک سیگار محسوب می‌شود. چسب، آدامس، قرص مکیدنی، اسپری و استنشاق‌کننده‌های نیکوتین، مقدار کنترل‌شده‌ای نیکوتین را بدون قرار دادن فرد در معرض هزاران ماده شیمیایی موجود در دود سیگار به بدن می‌رسانند و به کاهش علائم ترک مانند تحریک‌پذیری، بی‌قراری و ولع مصرف کمک می‌کنند.

پژوهش‌ها نشان داده‌اند استفاده درست از این محصولات، به‌ویژه زمانی که همراه با مشاوره یا برنامه‌های حمایتی باشد، می‌تواند شانس ترک موفق را افزایش دهد.

در کنار این روش‌ها، دو داروی اصلی برای ترک سیگار در بسیاری از کشورها وارنیکلین و بوپروپیون هستند. وارنیکلین با کاهش لذت ناشی از سیگار و کم کردن میل به نیکوتین عمل می‌کند و بوپروپیون نیز بر برخی انتقال‌دهنده‌های عصبی مرتبط با اعتیاد اثر می‌گذارد. با این حال، مصرف این داروها باید زیر نظر پزشک انجام شود و برای همه افراد مناسب نیست.

موضوع سیگار الکترونیکی نیز همچنان محل بحث است. برخی مطالعات نشان داده‌اند سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین ممکن است برای بعضی افراد به ترک سیگار کمک کنند، اما سازمان جهانی بهداشت تأکید کرده است که شواهد درباره ایمنی و اثربخشی بلندمدت این محصولات هنوز کامل نیست. به همین دلیل، افراد غیرسیگاری، به‌ویژه نوجوانان، نباید به مصرف آن‌ها روی بیاورند و در بسیاری از کشورها، درمان جایگزین نیکوتین و داروهای تأییدشده همچنان گزینه‌های اصلی ترک سیگار محسوب می‌شوند.

مشاوره نیز نقش مهمی در موفقیت ترک دارد. بررسی‌ها نشان می‌دهد ترکیب درمان دارویی با مشاوره حضوری، تلفنی یا آنلاین، شانس موفقیت را بیش از استفاده از هر کدام به‌تنهایی افزایش می‌دهد. در بسیاری از کشورها نیز خطوط تلفنی، اپلیکیشن‌ها و برنامه‌های حمایتی برای کمک به افرادی که قصد ترک دارند، در دسترس است.

کارشناسان تأکید می‌کنند اگر فردی در نخستین تلاش خود دوباره سیگار کشید، این موضوع به معنای شکست نیست. عود، بخشی از روند ترک برای بسیاری از افراد است و بررسی علت بازگشت به مصرف، مانند استرس، حضور در جمع افراد سیگاری یا مصرف الکل، می‌تواند به طراحی راهبردی مؤثرتر برای تلاش بعدی کمک کند.

یکی از انگیزه‌بخش‌ترین جنبه‌های ترک سیگار این است که بدن تقریباً بلافاصله روند ترمیم را آغاز می‌کند. تنها ۲۰ دقیقه پس از ترک، ضربان قلب و فشار خون شروع به کاهش می‌کند. پس از ۱۲ ساعت، سطح مونوکسید کربن خون به محدوده طبیعی نزدیک می‌شود. در بازه ۲ تا ۱۲ هفته، گردش خون و عملکرد ریه‌ها بهبود می‌یابد. یک سال بعد، خطر بیماری عروق کرونر قلب تقریباً به نصف فردی که همچنان سیگار می‌کشد کاهش پیدا می‌کند. پنج تا ۱۰ سال پس از ترک، خطر سکته مغزی و برخی سرطان‌ها به‌طور چشمگیری کم می‌شود و پس از ۱۵ سال، خطر بیماری قلبی می‌تواند به سطح فردی نزدیک شود که هرگز سیگار نکشیده است.

برای افزایش شانس موفقیت در ترک سیگار، متخصصان چند توصیه مشترک دارند؛ تعیین یک تاریخ مشخص برای ترک، در جریان گذاشتن خانواده و دوستان، شناسایی موقعیت‌های وسوسه‌انگیز، استفاده از درمان جایگزین نیکوتین یا داروهای تجویزشده در صورت نیاز، و تکرار تلاش در صورت عدم موفقیت اولیه از جمله این راهکارهاست.

در نهایت، هیچ روش واحدی وجود ندارد که برای همه افراد بهترین باشد، اما یک نکته در اغلب پژوهش‌ها مشترک است؛ روش‌های مبتنی بر شواهد، به‌ویژه زمانی که با حمایت رفتاری و در صورت نیاز درمان دارویی همراه شوند، شانس ترک موفق را به‌طور قابل توجهی افزایش می‌دهند. مهم‌تر از همه اینکه هر تلاش برای ترک، حتی اگر در نخستین بار به نتیجه کامل نرسد، فرد را یک گام به ترک دائمی نزدیک‌تر می‌کند.