جعفر قادری نایب‌رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس در پاسخ به پرسشی درباره طرح منطقه آزاد لامرد و پیشنهاد منطقه آزاد فرااستانی جنوب کشور، اظهار کرد: ایده‌ای که امروز درباره منطقه آزاد جنوب فارس مطرح می‌شود سابقه‌ای طولانی دارد و بحث تازه‌ای نیست. در زمان مرحوم محمد احمدی استاندار اسبق فارس، این موضوع از سوی بنده مطرح شد که شهرک صنعتی را به منطقه ویژه وصل کنیم و آن را تا فرودگاه شیراز برسانیم.

وی افزود: با توجه به اینکه در کشور منطقه آزاد فرودگاه امام ایجاد شده بود، این استدلال را داشتیم که ظرفیت شیراز دست‌کم کمتر از آنجا نیست و با توجه به هم‌جواری استان با شهرهای جنوبی خلیج فارس، می‌توان فرودگاه شیراز و منطقه ویژه شهرک صنعتی را به منطقه آزاد تبدیل کرد.

وی ادامه داد: در همان زمان، طرحی آماده و با دکتر ترکان، دبیر پیشین شورای هماهنگی مناطق آزاد تجاری-صنعتی و ویژه اقتصادی مطرح شد، اما توصیه شد که این مسیر پیگیری نشود، چرا که استدلال این بود که فرودگاه امام به‌عنوان یک طرح مصوب و اجرایی در مرکز کشور قرار دارد و مسئله‌ای ایجاد نمی‌کند، اما اگر در نقطه‌ای دیگر مجوز مشابه داده شود، بیش از ۵۰ منطقه ویژه دیگر نیز چنین مطالبه‌ای خواهند داشت و عملاً می‌توان کل کشور را به منطقه آزاد تبدیل کرد.

مسیر لامرد، از پیشنهاد اولیه تا تصویب در سال ۱۴۰۱

قادری با بیان اینکه در ادامه مسیر دیگری برای جنوب فارس دنبال شد، گفت: پیشنهاد این بود که بر اساس مصوبه ساحلی شدن فارس و با توجه به موقعیت مرزی استان، منطقه ویژه اقتصادی لامرد به منطقه آزاد تبدیل شود. این پیشنهاد مطرح شد، مشاور نیز مطالعات خود را انجام داد و در زمان دکتر سعید محمد که دبیر شورای عالی مناطق آزاد بود، موضوع با جزئیات مطرح شد. پس از رفع ایرادات و اشکالات، رأی‌گیری انجام شد و این طرح در سال ۱۴۰۱ به تصویب رسید.

وی افزود: با وجود تصویب ابلاغ مصوبه با موانعی روبه‌رو شد. ایمیدرو به‌عنوان متولی منطقه ویژه لامرد با این موضوع مخالفت داشت و استدلال می‌کرد که برای ایجاد زیرساخت‌ها ده‌ها هزار میلیارد تومان هزینه شده و چرا باید این سرمایه‌گذاری به‌صورت رایگان به دبیرخانه شورای مناطق آزاد منتقل شود. از نظر آن‌ها این انتقال، توجیه منطقی و قانونی نداشت.

لامرد از همه گزینه‌ها دفاع‌پذیرتر است

نایب‌رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس تصریح کرد: در ادامه، بحث دیگری هم مطرح شد مبنی بر اینکه خود ایمیدرو متولی این منطقه باشد؛ همان‌طور که برای وزارت راه چنین امکانی وجود دارد که یکی از شرکت‌هایش در قالب منطقه آزاد فعالیت کند، درباره منطقه لامرد نیز چنین ظرفیتی برای ایمیدرو که وابسته به وزارت صمت است وجود دارد و با پیگیری‌های انجام‌شده، هم ایمیدرو و هم دبیرخانه شورای مناطق آزاد با این الگو موافقت کردند.

وی با اشاره به برخی پیشنهادهای دیگر درباره منطقه آزاد جنوب گفت: در مقطعی استان هرمزگان پیشنهاد داد که از ایده ساحلی شدن صرف‌نظر شود و سه منطقه ویژه پارسیان، لامرد و عسلویه به یک منطقه آزاد فرااستانی تبدیل شوند، اما ما در آن زمان این پیشنهاد را نپذیرفتیم چون معتقد بودیم مصوبه‌های شورای عالی امنیت ملی و دولت‌های دهم و یازدهم درباره ساحلی شدن فارس وجود دارد و از سوی دیگر، هرمزگان و بوشهر خودشان منطقه آزاد دارند. ضمن اینکه اگر این موضوع به مجلس می‌رفت، احتمالاً به دلیل گستردگی و پیچیدگی آن با موافقت مواجه نمی‌شد.

قادری تأکید کرد: بهترین و عملی‌ترین مسیر همان است که منطقه آزاد فارس از طریق تبدیل منطقه ویژه اقتصادی لامرد دنبال شود، چرا که این منطقه هم محصور است، هم مجاور فرودگاه قرار دارد و هم می‌تواند با حفظ چارچوب‌های قانونی، شانس بیشتری برای تصویب و اجرا داشته باشد.

منطقه آزاد فرااستانی، از نظر اجرایی با موانع جدی روبه‌روست

وی در پاسخ به ایده تبدیل این طرح به یک منطقه آزاد فرااستانی در جنوب کشور اظهار کرد: در ظاهر ممکن است این پیشنهاد جذاب به نظر برسد، اما در عمل با مشکلات جدی روبه‌روست. برای مثال، اگر قرار باشد استان‌های دیگر نیز به منطقه آزاد متصل شوند یا تردد خودروهای دارای پلاک مناطق آزاد در چند استان تسهیل شود، در آن صورت استان‌های دیگر مانند یزد، کرمان، اصفهان و کهگیلویه و بویراحمد هم همین حق را برای خودشان مطالبه می‌کنند و عملاً این امتیاز از کنترل خارج می‌شود.

وی افزود: چنین الگویی نه‌تنها در سطح کشور قابل تعمیم نیست، بلکه احتمالاً با مقاومت جدی بخش‌های مختلف، از جمله خود خودروسازها نیز روبه‌رو خواهد شد. به همین دلیل از میان تمام گزینه‌ها، منطقی‌ترین و قابل دفاع‌ترین مسیر، همان منطقه ویژه اقتصادی لامرد است که با الزامات منطقه آزاد هم‌خوانی بیشتری دارد.

تجربه خراسان نشان می‌دهد مسیر واقع‌بینانه، تبدیل منطقه ویژه است

نایب‌رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس با اشاره به تجربه استان خراسان، گفت: در دولت شهید رئیسی، دو منطقه ویژه سرخس و دوغارون در خراسان به منطقه آزاد تبدیل شد. اگر امکان تبدیل شدن در داخل خود خراسان وجود داشت، طبیعی بود که ظرفیت‌های آن استان از نظر برخی شاخص‌ها حتی از شیراز هم بیشتر باشد، اما در همان شرایط هم ترجیح بر این بود که مسیر واقع‌بینانه و قابل دفاع انتخاب شود.

وی ادامه داد: اگر قرار بود همان زمان کنار مشهد یک منطقه آزاد مطرح شود، قطعاً در نقاط مختلف کشور واکنش‌هایی ایجاد می‌شد، بنابراین بر اساس همان منطق، برای جنوب فارس نیز منطقی‌ترین نقطه، منطقه ویژه اقتصادی لامرد است.

مسائل کلان استان نباید قربانی رقابت‌های سیاسی شود

قادری در بخش دیگری از این گفت‌وگو با انتقاد از برخی فضاسازی‌های سیاسی، گفت: متأسفانه بعضی جریان‌های سیاسی بی‌تقوایی می‌کنند و این بحث را مطرح می‌سازند که چون زادگاه من لامرد است، پیگیری این موضوع از سر تعصب شخصی است در حالی که ایده منطقه آزاد شیراز هم در زمان خود از سوی بنده مطرح شد و ما همه تلاش خود را کردیم که آن مسیر برای شیراز اجرایی شود، اما وقتی امکان‌پذیر نیست، باید به سراغ نقطه‌ای رفت که قابلیت اجرا دارد تا منافع آن به کل مردم استان برسد.

وی به جریان‌های سیاسی توصیه کرد که مسائل بلندمدت استان را فدای رقابت‌های سیاسی نکنند. ما نباید مسائل کلان و کلی استان را درگیر حاشیه کنیم. در شرایطی که استان‌های مرزی برای تأمین نیازهای خود از ظرفیت‌های تجاری و مرزی استفاده می‌کنند، طبیعی است که فارس نیز باید متناسب با موقعیت ساحلی و مرزی خود از این فرصت‌ها بهره ببرد. نباید رقابت‌ها به‌گونه‌ای باشد که به منافع عمومی استان آسیب بزند.منبع:ایسنا