به گزارش اول فارس ، خانواده به عنوان امنترین نهاد اجتماعی، زمانی از گزند آسیبها مصون میماند که اعضای آن به ابزارهای لازم برای مدیریت بحرانهای زندگی مجهز باشند.
امروزه نگاه به پدیده خشونت خانگی از سطح برخورد با معلول فراتر رفته و بر پیشگیری از علل ریشهای آن متمرکز شده است؛ راهکاری که کارشناسان حوزه اجتماعی و قضایی استان فارس بر آن تأکید دارند، نه افزایش پروندههای کیفری، بلکه سرمایهگذاری هدفمند بر سه رکن اساسی است.
این سه رکن شامل توسعه خدمات مددکاری اجتماعی برای ورود بهموقع به اختلافات، آموزش فراگیر مهارتهای کنترل خشم و مدیریت هیجان از سنین مدرسه و کاهش فشارهای اقتصادی است؛ عواملی که در بسیاری از موارد زمینهساز شکلگیری تنشهای ویرانگر در خانوادهها میشوند.
حرکت به سوی جامعهای ایمنتر برای زنان، کودکان، سالمندان و سایر اعضای خانواده، نیازمند عزمی جمعی و برنامهریزی مبتنی بر پژوهشهای علمی است.
اجرای طرحهای پیشگیرانهای مانند قاضی در مدرسه برای ارتقای سواد حقوقی والدین و دانشآموزان و تقویت مراکز اورژانس اجتماعی برای ارائه خدمات تخصصی در مناطق در حال توسعهای مانند شهر صدرا، نمونههایی از اقدامات پیشگیرانه برای مهار آسیبها پیش از وقوع بحران است.
در این مسیر، هر گام آموزشی میتواند دریچهای تازه به سوی آرامش در حریم خانهها بگشاید و نقش دستگاه قضایی را از مداخله پس از وقوع جرم، به پیشگیری و آخرین راهکار تبدیل کند.
خشونت فقط پرونده قضایی نیست
سرپرست اداره امور زنان و خانواده دادگستری استان فارس، با تأکید بر اینکه خشونت خانگی صرفاً به خشونت علیه زنان محدود نمیشود، اظهار کرد: خشونت علیه کودکان، سالمندان و حتی مردان نیز از مصادیق این آسیب اجتماعی است و برای پیشگیری از آن، صرف برخورد قضایی کافی نیست.
کامران حکمت افزود: توسعه خدمات مددکاری اجتماعی، آموزش مهارتهای زندگی و کاهش فشارهای اقتصادی، سه ضلع اصلی پیشگیری از خشونت در خانوادهها هستند.
وی با اشاره به آمارهای موجود درباره خشونت خانگی تصریح کرد: آمار به تنهایی علت بروز خشونت را مشخص نمیکند و تنها اطلاعات خامی را در اختیار سیاستگذاران قرار میدهد؛ بنابراین، هرگونه برنامهریزی باید بر پایه پژوهشهای علمی و کاربردی انجام شود.
به گفته حکمت، بدون مطالعات تخصصی نمیتوان درباره نقش هر یک از عوامل اقتصادی، فرهنگی یا اجتماعی در افزایش خشونت قضاوت کرد و برای مقابله مؤثر با این پدیده، باید علل و زمینههای بروز آن به شکل دقیق بررسی شود.
مهارتهایی که هنوز جدی گرفته نشدهاند
سرپرست اداره امور زنان و خانواده دادگستری فارس، مشکلات اقتصادی را یکی از مهمترین عوامل تشدید خشونتهای خانوادگی دانست و اظهار کرد: فشار معیشتی، اضطراب و ناتوانی در تأمین نیازهای اولیه، زمینه افزایش تنش در خانواده را فراهم میکند.
وی افزود: قربانیان این وضعیت تنها زنان نیستند، بلکه کودکان و سالمندان نیز بیش از دیگران در معرض آسیب قرار میگیرند و ممکن است آثار این خشونتها تا سالها بر سلامت جسمی و روانی آنان باقی بماند.
حکمت، ضعف آموزش مهارتهای فرزندپروری، والدگری، مدیریت هیجان و کنترل خشم را از دیگر دلایل افزایش خشونت عنوان کرد و گفت: آموزش مهارتهای زندگی باید از مدرسه آغاز شود و خانوادهها نیز به صورت مستمر از این آموزشها بهرهمند شوند.
وی همچنین از اجرای طرح قاضی در مدرسه برای ارتقای سواد حقوقی دانشآموزان و والدین خبر داد و آن را یکی از برنامههای پیشگیرانه دادگستری فارس دانست.
به گفته حکمت، آگاهی خانوادهها از حقوق و تکالیف قانونی، شیوه حل اختلاف، نحوه کنترل خشم و راههای دریافت حمایت تخصصی میتواند از تبدیل بسیاری از اختلافات خانوادگی به بحرانهای جدی جلوگیری کند.
مددکاری اجتماعی، حلقه مفقوده پیشگیری
سرپرست اداره امور زنان و خانواده دادگستری فارس با تأکید بر اینکه کشور همچنان با کمبود خدمات تخصصی مددکاری اجتماعی روبهرو است، گفت: بسیاری از اختلافات خانوادگی اگر پیش از ورود به دستگاه قضایی توسط مددکاران اجتماعی مدیریت شوند، هرگز به بحران تبدیل نخواهند شد.
حکمت توسعه خدمات سلامت روان، افزایش مراکز مددکاری، آموزش عمومی، تقویت حمایتهای اقتصادی و همکاری دستگاههای اجرایی را از مهمترین راهکارهای کاهش خشونت و آسیبهای اجتماعی در جامعه برشمرد.
وی تأکید کرد: مددکاران اجتماعی میتوانند با شناسایی زودهنگام نشانههای بحران، برقراری ارتباط با اعضای خانواده و ارائه مشاوره تخصصی، از تشدید اختلافات و شکلگیری رفتارهای خشونتآمیز جلوگیری کنند.
خشونت، صدرنشین آسیبهای اجتماعی
رئیس اداره اورژانس اجتماعی، پیشگیری از آسیبها و بازتوانی اعتیاد ادارهکل بهزیستی فارس نیز ، به فعالیت این مرکز در حوزه آسیبهای اجتماعی و اقدامات انجامشده در مرکز اورژانس اجتماعی صدرا اشاره کرد.
اعظم فرمانی با بیان اینکه مرکز اورژانس اجتماعی صدرا علاوه بر این شهر، مناطق شمال و شمالغرب شیراز از جمله شهرک گلستان، انجیره، گویم و برخی سکونتگاههای اطراف را نیز پوشش میدهد، گفت: بخشی از این مناطق به دلیل توسعه سریع شهری، تنوع جمعیتی و محدودیت دسترسی به خدمات اجتماعی، با آسیبهای اجتماعی بیشتری روبهرو هستند.
وی افزود: ایجاد مرکز اورژانس اجتماعی در صدرا با هدف توسعه خدمات حمایتی در همین مناطق انجام شده است تا دسترسی شهروندان به خدمات تخصصی اجتماعی و روانشناختی تسهیل شود.
به گفته رئیس اداره اورژانس اجتماعی، پیشگیری از آسیبها و بازتوانی اعتیاد ادارهکل بهزیستی فارس، خشونتهای خانگی شامل کودکآزاری، همسرآزاری، اختلافات حاد خانوادگی و موارد اقدام به خودکشی، بیشترین پروندههای اورژانس اجتماعی در استان فارس را تشکیل میدهد و این وضعیت در شهر صدرا نیز مشهود است.
فرمانی همچنین اعتیاد را یکی از عوامل زمینهساز بسیاری از آسیبهای اجتماعی دانست و گفت: هرچند اورژانس اجتماعی مسئول درمان اعتیاد نیست، اما در بخش قابل توجهی از پروندههای کودکآزاری و خشونتهای خانوادگی، فرد آزارگر درگیر مصرف مواد مخدر یا الکل بوده است.
زنگ خطر خشونت در فارس؛ از کمبود خدمات سلامت روان تا فشارهای اقتصادی
چرا صدرا آسیبپذیرتر است؟
رئیس اداره اورژانس اجتماعی، پیشگیری از آسیبها و بازتوانی اعتیاد ادارهکل بهزیستی فارس، موقعیت جغرافیایی، وجود باغها، سکونتگاههای حاشیهای، تنوع جمعیتی و حضور اتباع خارجی را از جمله عواملی دانست که زمینه بروز برخی آسیبهای اجتماعی را در صدرا افزایش داده است.
به گفته فرمانی، گزارشهای مربوط به کودکآزاری، سالمندآزاری، خشونتهای خانگی و سایر آسیبهای اجتماعی از این منطقه به طور مستمر به اورژانس اجتماعی اعلام میشود و کارشناسان این مرکز در صورت نیاز برای مداخله تخصصی وارد عمل میشوند.
وی افزود: توسعه سریع شهری در صدرا، افزایش جمعیت و پراکندگی سکونتگاهها، ضرورت تقویت خدمات اجتماعی و روانشناختی در این منطقه را دوچندان کرده است.
کمبود خدمات، پاشنه آشیل صدرا
فرمانی، محدود بودن مراکز ارائه خدمات سلامت روان را یکی از مهمترین چالشهای شهر صدرا عنوان کرد و گفت: هرچه دسترسی مردم به خدمات اجتماعی و روانشناختی کمتر باشد، احتمال تشدید آسیبهای اجتماعی نیز افزایش پیدا میکند.
وی با اشاره به اقدامات انجامشده برای معرفی خدمات اورژانس اجتماعی افزود: ارتباط با مدارس، فرهنگسراها، مراکز درمانی و ادارات منطقه تقویت شده و نمایشگاههای متعددی نیز برای معرفی خدمات خط ۱۲۳ برگزار شده است.
رئیس اداره اورژانس اجتماعی بهزیستی فارس ادامه داد: معرفی خدمات حمایتی به شهروندان، آگاهسازی خانوادهها درباره نشانههای خشونت و ارائه مسیرهای دریافت کمک تخصصی، از اقداماتی است که میتواند به مداخله سریعتر در بحرانهای خانوادگی کمک کند.
یک مرکز داریم، امکانات نداریم
رئیس اداره اورژانس اجتماعی، پیشگیری از آسیبها و بازتوانی اعتیاد ادارهکل بهزیستی فارس درباره ظرفیت این مرکز گفت: از نظر تعداد، یک مرکز برای شهر صدرا کفایت میکند، اما در زمینه نیروی انسانی، خودروهای امدادی و شیفتهای عملیاتی با محدودیت جدی روبهرو هستیم.
فرمانی ادامه داد: نیروهای اورژانس اجتماعی در ساعات اداری به صورت مستقر فعالیت میکنند، اما در ساعات عصر و شب به شکل آنکال خدمات ارائه میدهند و استقرار شبانهروزی در این مرکز وجود ندارد.
وی تأکید کرد: افزایش ظرفیت دستگاههایی مانند بهزیستی، علوم پزشکی، شهرداری، کمیته امداد و دادگستری، کیفیت و سرعت ارائه خدمات اجتماعی را ارتقا میدهد.
به گفته فرمانی، دسترسی سریع به نیروی تخصصی، خودروهای امدادی و خدمات شبانهروزی، در پروندههایی که احتمال تشدید خشونت یا آسیب وجود دارد، اهمیت زیادی دارد و میتواند از بروز پیامدهای جبرانناپذیر جلوگیری کند.
زنگ خطر خشونت در فارس؛ از کمبود خدمات سلامت روان تا فشارهای اقتصادی
رسانهها چگونه از آسیب، آسیب نسازند؟
رئیس اداره اورژانس اجتماعی، پیشگیری از آسیبها و بازتوانی اعتیاد ادارهکل بهزیستی فارس، با اشاره به حادثه اخیر قتل یک پرستار در شهر صدرا، بدون ورود به جزئیات پرونده، بر ضرورت اطلاعرسانی مسئولانه درباره آسیبهای اجتماعی تأکید کرد.
به گفته فرمانی، انتشار شتابزده یا غیرحرفهای برخی اخبار، علاوه بر ایجاد اضطراب عمومی، در موضوعاتی مانند خودکشی میتواند زمینه تکرار آسیب را نیز فراهم کند.
وی افزود: رسانهها باید در زمان، شیوه و محتوای انتشار اخبار حساس، مسئولیت اجتماعی خود را مدنظر قرار دهند و از انتشار جزئیات غیرضروری، تصاویر نامناسب و مطالبی که موجب تشویق به تقلید یا بازتولید خشونت میشود، خودداری کنند.
رسانهها میتوانند با اطلاعرسانی دقیق درباره راههای دریافت حمایت، معرفی خدمات اورژانس اجتماعی و توجه به ابعاد پیشگیرانه آسیبها، نقش مؤثری در کاهش بحرانهای اجتماعی ایفا کنند.
پیشگیری، پیش از تشکیل پرونده آغاز میشود
خشونت خانگی و آسیبهای اجتماعی، پیش از آنکه به پروندهای در دادگاه یا مداخلهای در اورژانس اجتماعی تبدیل شوند، نشانههایی در دل خانوادهها دارند؛ نشانههایی که گاهی نادیده گرفته میشوند.
افزایش پرخاشگری، تهدید، انزوای اعضای خانواده، افت تحصیلی کودکان، ترس مستمر، آسیبهای جسمی، مصرف مواد مخدر و الکل و تشدید اختلافات، از جمله نشانههایی هستند که میتوانند زنگ خطر بروز خشونت یا تشدید بحران خانوادگی باشند.
پرسش اینجاست که آیا جامعه، دستگاههای مسئول و خانوادهها به اندازه کافی برای دیدن این نشانهها، آموزش مهارتهای لازم و ایجاد مسیرهای حمایتی اقدام کردهاند یا زمانی به فکر چاره میافتیم که یک اختلاف ساده به بحرانی جبرانناپذیر تبدیل شده است؟
کارشناسان معتقدند پاسخ به این پرسش، نیازمند همکاری خانوادهها، مدارس، دستگاه قضایی، بهزیستی، نظام سلامت، شهرداریها، رسانهها و سایر نهادهای مسئول است؛ همکاریای که باید از آموزش و پیشگیری آغاز شود و تا حمایت از قربانیان و مداخله تخصصی در بحران ادامه یابد.منبع:ایرنا
💬 دیدگاهها (0)
نظر خود را بنویسید